Cholesterol
Cholesterol heeft een slechte naam, terwijl je het hard nodig hebt. Het is een bouwstof voor je celwanden, voor vitamine D en voor hormonen zoals cortisol en testosteron. Je lichaam maakt het grootste deel zelf aan in je lever, en een kleiner deel komt uit je voeding.
Wat is het verschil tussen LDL en HDL?
Cholesterol lost niet op in bloed en wordt daarom vervoerd in eiwitpakketjes, lipoproteïnen. LDL brengt cholesterol van je lever naar je weefsels, HDL brengt het overschot terug naar je lever. Bij een bloedtest kijkt je huisarts naar je totale cholesterol, je LDL, je HDL en je triglyceriden, en zet die naast je andere risicofactoren zoals bloeddruk, roken en leeftijd. Eén waarde op zichzelf zegt weinig.
Wat doet voeding met je cholesterol?
Minder dan lang werd gedacht als het om cholesterol uit voeding gaat, en meer als het om vetten gaat. Eieren en garnalen bevatten cholesterol, maar hebben bij de meeste mensen weinig effect op hun bloedwaarden. Wat wel meetbaar meespeelt is het type vet: verzadigd vet uit roomboter, vet vlees, volle zuivel en koekjes verhoogt je LDL, terwijl onverzadigd vet uit olijfolie, noten, avocado en vette vis dat niet doet.
Welke stoffen hebben er invloed op?
Plantensterolen en plantenstanolen zijn de stoffen waarvan is vastgesteld dat ze bijdragen tot de instandhouding van een normaal cholesterolgehalte in het bloed. Ze zitten van nature in plantaardige olie, noten en zaden, en worden toegevoegd aan bepaalde margarines en zuiveldranken. Ook linolzuur draagt daaraan bij, bij een inname die je uit voeding haalt: zonnebloemolie, maïsolie en walnoten zijn daar goede bronnen van.
En vezels?
Oplosbare vezels binden zich in je darmen aan galzuren, die voor een deel uit cholesterol bestaan. Wat wordt gebonden, verlaat je lichaam via de ontlasting, waardoor je lever nieuwe galzuren moet maken. Havermout, gerst, peulvruchten, appels en peren zijn rijk aan dit type vezel. Dat is een van de best onderbouwde voedingsmaatregelen die er zijn.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Als je je cholesterol nooit hebt laten meten en je bent boven de vijftig, of als hart- en vaatziekten in je familie voorkomen. Je merkt zelf niets van een verhoogd cholesterol, dus meten is de enige manier om het te weten. Is je waarde verhoogd, dan kijkt je huisarts naar je totale risicoprofiel en niet alleen naar dat ene getal. Gebruik je cholesterolverlagende medicatie, stop daar dan nooit zelf mee en overleg voordat je een supplement toevoegt.
Wat je zelf kunt doen
- Vervang verzadigd vet door onverzadigd: olijfolie in plaats van roomboter.
- Eet twee keer per week vis, waarvan één keer vette vis.
- Eet dagelijks havermout, peulvruchten of ander vezelrijk voedsel.
- Neem een handje ongezouten noten per dag.
- Stop met roken, dat verlaagt je HDL.
- Beweeg dagelijks en houd je middelomtrek in de gaten.
- Beperk alcohol, dat verhoogt je triglyceriden.